جەمال نەبەز؛ ژیان لە ئایدیادا، مەرگ لە ئایدیادا

ئه‌بوبه‌كر جاف

جه‌مال نه‌به‌ز
350

۱- گرنگی و گەورەیی ئایدیا لە ڕەتکردنەوەی واقیع و ناڕازیبوونێی ڕادیکاڵیدایە بەرانبەر بەوەی کە هەیە. گەورەیی و مەزنی ئایدیا هەمیشە باڵابوونێتی بە سەر ئەوەی کە هەیەو دەگوزەرێت، وە خواست و ئیرادەی خولقاندنی باشترو و دەسگیربوونی لە ئیمکانی باشتر بۆ بوونێک، بۆ هەبویەک. لێرەوە ئێمە لە گەڵ ئایدیاکاندا ڕووبەڕوی ئیمکانی باشترین بەرانبەر بەوەی کە هەیەو، ئیرادەی ئەوەی کە دەبێت هەبێت. ئایدیاكان سەر بە ئاسمان و جیهانێکی دابڕاو ترانسێندێنتاڵ نین وەک دژە واقیعێک کە تەنیا لە ئەبستراکتیی و ڕوت و قوتیاندا بمێننەوە، بەڵکو ئایدیاكان ڕەگەزگەلێكی نا ئاکتویلیزەکرواوە کە ئیمانێنتت و جیانەکراوەن لەئێستاو لە ئێرە. وە پیاوانی ئایدیاکانیش گەورەترن لەوەی دەگوزەرێت و لەوەی باو و باڵادەستە.

 

۲- جەمال نەبەز پیاوێک زادەی ئایدیا، ئایدیای بەرەنگاری، ئایدیای فۆرمێک لە کوردبوون کە وەک ئیمکان هەیە، ئایدیای بەرگری و مانەوەی بوونێک بە ناوی بوونی کوردیی لە ئاستێکی کەینونەیی و وجودیدا، وە لە ئاستێکی سیاسیشدا. زیاتر لە نیو سەدە دەرگیربوونی بە ئایدیاو بەرهەمهێنانی ئایدیاو هۆگربوونی پرەنسیپیی ئایدیاوە چ وەک کەسێک، چ وەک گروپێکی کەمینەیی هاوڕێیانی هۆگرو پەیوەست بە ئایدیاوە. بوونی منەورێک کە خەون دەبینێت و لە ناو نەریتێکی بەرەنگاریدایەو، کەسێکی وشیارو بە ئاگا بە وشیاریی و ئاگاییەکی تێکشکاوەو بیمار. هەوڵ و جۆرێک لە پرۆژەی کارکردن بۆ زیاتر ناسین و دیاگنۆستیکردنی ئەم ئاگایی و ئەم منە شکاوەو تێکشکاوە. ویژدان و منێكی وشیار بە وشیاری و بیمارییەکی شکاوەی جڤاکێک. بە واتایەکی تر ئێمە لە گەڵ جەمال نەبەزدا وەک پیاوی ئایدیا، هاوڕێی كەسێكین کە وشیارو بە ئاگایە بەرانبەر ئاگایی شکاوەو وشیاری بیمار. جیاواز لە گوتاری سیاسیی ئێمە کە هەمیشە بەشێک بووە لە ڕاگرتن و بەرهەمهێنانەوەی ئاگایی شکاوەو بیمار، بەشێک بووە لە بەرهەمهێنانەوەی ئاگایی ئە،یتر یاخود سواڵ و سەدەقەی دانپیانانێۆی شەرمنانە لە لایەن ئەویترەوە. جەمال نەبەز ئاگایی بیمارو نەخۆشێکە بە بیماریی و نەخۆشییەکەی.

 

۳- ڕاکێشانی ئایدیا بۆ ئەکتوێلیزەکردن و بە واقیعکردنی، دوورینی پڕاوپڕی بە باڵای بوونێکدا، بە باڵای هەبوویەکدا کاری خودی ئایدیاو گفتوگۆی ئایدیا نییە. هەموو تەماهیبوون و کردەی ڕاکێشانی ئایدیاو واقیع بۆ ناو یەکتر بڕێکی زور بە خیانەت بۆ ئایدیا دەگەڕێتەوە، و کردەی لە ئایدیاخستنی ئایدیایە. ئایدیاکان تا لە دۆخ و کردەی بەرەنگاریدا بن، وە دوورخراوەو نامۆبن بە دەسەڵات، کردەی کەمینەو هێڵی بەرگری و سوبژێکتیڤەی بەرەنگاری بن ئەوا زیاتر لە ئایدیاوە نزیکن. وەک ژیل دولوز دەڵێت ئێمە ڕووبەڕوی بە صەیرورەی شۆڕگێڕی و ئەوەی گرنکە صەیرورەی شۆڕشگێڕییە نەک ئایندەو چارەنووس و داهاتووی شۆڕش. ئایندە، داهاتوو و چارەوووسی شۆڕش ستالینە، ماوە، کاسترۆیە، دکتاتۆر و ستەمکارەکانی جیهانی ئیسلامیی وڕۆژهەڵاتە، ئایندەو چارەنووس و داهاتوی شۆڕش چەتەکانی کوردایەتین لە شار. لێرەوە گەورەیی ئایدیایەک لە ناو کردەو چرکەساتی بەرەنگاریدایە نەک داهاتوو و چارەنووسەکەی.

 

٤- جەمال نەبەز ئەگەر نییەتی هاتنەوەی هەبوایە، ئەگەر ڕیشی خۆی بدایەتە دەست چارەنووس و ئایندەی کوردایەتی لە شارو حکومڕانی و ویستی بەشداری پراتیکیانەی هەبایە لە دەسەڵاتی سیاسی باشوور، ئەوا کوردایەتی و ڕابەرو ڕەمزەکانی، بە دونیایەک پێزانین و بە هەند وەرگرتنەوە بەشدارییان پێدەکرد.بەڵام ئەمە ویست و ئیرادەی جەمال نەبەز نەبوو. ئەو وەک پیاوی ئایدیا دەیزانی هەر غلۆربوونەوەو سەرەولێژبوونەوەیەکی وەها بە کارەسات و ماڵوێرانی تەواو دەبێت بۆ ئایدیاو کەسی دەرگیر بە ئایدیاوەو، ناشیرینبوون و بوون بە بەشێک لەو ماڵوێرانی و چەتەییەی شار کە دوورو نزیک پرۆژەیەک نەبووەو نییە بو بوون – بە کورد،و دەرگیربوون لە گەڵ کوردبونێکی زیاترو باشتر لەوەی کە هەیە. ئایدیا گەورەتر لەوەی کە هەیە.

 

٥- گەورەیی جەمال نەبەز وەک ئایدیا و پیاوی ئایدیا لە نامۆبوون و غەریبیدایە بەرانبەر بە کوردایەتی وەک پرۆژەیەک لە شارو حکومڕانیدا. ئەوەی هەیە لە باشوور بۆ چارەكە سەدەیەک دەچێت، نابێت ئەوە بێت کە ئایدیا دەیەوێت و ئایدیا بەرهەمی دێنێت و ئایدیا سەروکاری لە گەڵیدا هەیەو ئاوپەرژێنی دەکات، لێرەدا ئایدیاو پیاوی ئایدیا دەبێت بڕێکی باش ئاگامەندو وشیار بێت بە وێنە ساختەو ماسکاوییەکانی ئایدیاکان و بانگەشەکەران و پێغەمبەرە ساختەو درۆزنەكانی پراتیكی ئایدیاکان. کەمنەبوون ئەوانەی شەو و ڕۆژ یەخەی جەمال نەبەزیان بەرنەدەدا تا بێتەوەو لێرە ئەرکێک لە ئەستۆ بگرێت، ئەمەش بەشێک بوو لە فڕوفێڵ و گەمەو یاری دەسەڵات لە ژێر شەرعییەتی پراتیکەکردنی ئایدیاو نزیکبوونەوە لە ئایدیا وەک واقیع و جێبەجێکردن. دەبێت بە ئاگا بێت بە گەمەو فڕوفێڵ و ساختەکاری گوتارێک کە ئیرادەی شەرعییەت وەرگرتنی لە هەموو شوێنێکەوە هەیەو پەلی بۆ دەکوتێت. ئایدیا دەبێت وەک ئایدیا بمێنێتەوەو نامۆ و غەریب بێت بە فۆرمە پراتیکە ساختەو بازاڕیی و موبتەزەلەکانی. ئایدیا ناڕازی بێت لە تەحقیقبوون و پراتیکبوونی، هەمیشە مانەوەی ئایدیا لە بەرەنگاری و خواست و ویستی زیاترو باشتر. هەمیشە ڕەتکردنەوەی ئەوەی هەیەو ئەوەی ڕوو دەدات. لێرەوە دەبێت لە جەمال نەبەز تێبگەین کە ئایدیایەکە دژوو نەیار و غەریب، نامۆو زۆرجاریش بێزراو و پەراوێزخراو بە وێنە ساختەو فریودەرەکانی.

 

 

تایبه‌ت به‌كولتور مه‌گه‌زین –
ڕێنوس و خاڵبه‌ندی تایبه‌ته‌ به‌ نوسه‌ر خۆی.

You might also like More from author

Comments are closed.

error: Content is protected !!