یەکەمین چیرۆک

گرافیک بەقەڵەمی گونتەر گراس؛ ئۆسکار ماتسەرات منداڵ تەپڵی تەنەکە لێدەر!
455

من کە ئیستا لێرەدا دەربارەی بەرکەوتنم بە یەکەمین چیرۆک لە ژیانما بۆ تۆ دەدوێم، دەیان ساڵ دەگەڕێمەوە بۆ دواوە . دەگەڕێمەوە بۆ ڕۆژگارێک هێندە لە تەمەنی ساوایی خۆمەوە دوورنەبووم . هێشتا لە ڕووباری ئەو زمانەشیرینەی کە زمانی دایکە و جوانترین زمانی دونیایە هێندە قووڵنەبوومەتەوە . تازە خەریک بوو پیتەکانم یەک یەک لێکدەدان و ڕستەی چکۆلە چکۆلەم لێ دروستدەکردن . هەر وەکو ئەو منداڵەبووم چۆن بۆ یەکەمین جار یاری بە میکانۆ دەکات . ئەوە بهێنە بەر چاوی خۆت دەیان کوتە چوارگۆشەی ڕەنگاو رەنگ لەپێش دەمتا هەڵڕژاون و پێکەوە لکانی ئەو پارچانەش خۆشییەکی ئەوتۆی لە گیان دا خوڵقاندوی کە تا ژیان ژیانە ناتوانی لەیادتا نەمێنێتەوە، هەر دەڵێی کانییەکە و لە ناوەوە هەڵدەقوڵێ و هێواش هێواش سەر دەکا و دەبێ بە قەڵبەزە و ئاو بە ئاسمان دا دەپڕژێ و پڕژەی ئاو دەتشواتەوە و تۆش چەشنی باڵندەیەکی تەڕ لەژێریا ڕاکشاوی. پارچە دەهێنی و پارچە فڕێ دەدەیت، پارچە لەسەر پارچە هەڵدەچنی و دواجار نیگاری درەختێک لە پێش دەمتا قووتدەبێتەوە . بەڵام دواجار و دوای ماندبوون میکانۆ تۆی کردۆتە ئەندازیار و لەجێی خوداوەند تۆ درەختێکت خوڵقاندووە . ئەوە درەختی زمانە و لەناو تۆدا رەگی داکوتاوە و لق و چڵوپۆپی درەخت لە کونە لووت و چاڵی چاوەوە هاتونەتەدەرێ .

 

ئەو چیرۆکە بەسەرهاتی منداڵێکی گوندییە و لە خێزانێکی جوتیاری بچکۆلە و لە یەکێک لە گوندەکانی ئەم دونیا بەرینەی کە ئێمە هەموو پێکەوە تیا دەژین، ئەویش لەگەڵمان دەژی . ئەو چیرۆکە لەناو گۆڤارێکی منداڵان کە بیرم نایەتەوە گۆڤاری ئەستێرە بوو یان گۆڤارێکی دی . بیرم نایەتەوە ئەو چیرۆکەم بە هەقیقی خوێندۆتەوە یاوەخود لە یەکێک لە خەونەکانی منداڵیما دیتوومە . بەڵام دڵنیام چۆن ناوم فاروقە و لە سکی دایکمەوە هاتومەتە دەرێ، ئاواش دڵنیام ئەو چیرۆکەم خوێندۆتەوە . ئامادەشم تا مردن شەڕ لەسەر ئەوە بکەم کە ئەو چیرۆکە هەیە و من بە دووچاوی خۆم دیتومە . بە کامێرای مێشکم لەو منداڵیەم دا تۆمارم کردووە و تا لەم دونیایەش بە تەنیایی هەر خۆم دەڕۆم و هەمووتان بەجێدەهێڵم و فڕێم دەدەنە ناو قەبرێک، من دەستم لەناو خوڵ و خاکی گۆڕەوە دێنمە دەرێ و هاواردەکەم ئەو چیرۆکەم هێشتا لە یادە و ئەوا بۆتان دەگێڕمەوە . من نامەوێ بڕوا بە مردنی خۆم بهێنم و ناشمەوێ ئێوە جارێ بەجێم بهێڵن تا ئەو چیرۆکەتان بۆ نەگێڕمەوە .

 

منداڵ وەکو هەموو ڕۆژێکی ژیانی خۆی، لەژێر ئاسمانی گوندا بە ئاگا دێ و وەکو هەموو سپێدەیێکی دی کە لە دەرگا دەڕواتە دەرەوە یەکەمین شتێک نیگاری درەختێکی زەبەللاح سەرنجی ڕادەکێشێت . دەڕوات و دەیەوێت ئاشنا بێت بە هەموو نەخشەی جوگرافی گوندەکەی . لەسەر کانییەک دەوەستێ و دەستێکی تێدەهاوێژێت و دەریناهێنێتەوە تاوەکو لەناو ئاوی سازگاری کانی دا نەتەزێت . سەرێک هەڵدەبڕی و تەماشای بەژنی زراڤ و بەرزی شاخ دەکات و بە ووردی لە هەڵەمووت دەڕوانێ و وێنەی هەڵۆیەک لەناو مێشکی خۆی دا دەکێشێ و هەوڵدەدات هەڵۆ لەوێ لەسەر بەرزترین پنتی شاخ بگیرسێنێتەوە .

منداڵ دەڕوا و دەگەڕێ . لە ئاوایی دوور دەکەوێتەوە و هەموو خەڵک و خوا و ئەوانەی لەوێ دەژین جێدەهڵێت . ئەو دەڕوات و دەیەوێت دونیا ببینێت . ئەو دەیەوێت بزانێت لەو دیووی گوندەکەیانەوە چی دی هەیە . لە پشتی دارێک و لە دووری جۆگە و کانیاوەوە چی دی هەیە . لە ئاسمان دەڕوانێ و خولیای ئەوە گرتوویەتی بزانی ئەو شیناییەی بەو حەواوە وێستاوە چۆن ناکەوێتە خوارێ . باوکی پێیگووتوە لەوێ خوداوەند هەیە . ئەو بەدووی ئەوەدا دەگەڕێ ماڵی خودا بەو ئاسمانەوە چی دەکات . کێ دەچێت بۆ ماڵیان و منداڵەکان لەوێ چ یارییەک دەکەن .

منداڵ دەڕوا و چەند دوور بکەوێتەوە جارێکی دی بۆ ناو گوند دەگەڕێتەوە . هەموو دونیا وێنەیەکی دووبارە و هەزار بارەی گوندەکەی خۆیانە .

من دەزانم هەرچی بکەم بۆمناکرێت ئەو چیرۆکەتان وەکو یەکەمین جاری خۆی بۆ بگێڕمەوە . چونکە من پیربووم و چی دی ئەو کوریژگەیە نیم کە تازە فێری زمانی دایک دەبووم . منیش وەکو ئەو منداڵە گەڕام و هەموو ئەو وێنانەم بینین کە هەمان وێنەی دووبارەی گوندەکەی خۆمان بوون . دەیان ساڵ تێپەڕین و ڕووداوەکان لە مێشکما گەورەبوون و درێژبوونەوە و چی دی ناتوانم تامی ئەو چیرۆکە وەکو خۆی بگەیێنمە تۆ .

 

گرافیک بەقەڵەمی گونتەر گراس؛ ئۆسکار ماتسەرات منداڵ تەپڵی تەنەکە لێدەر!
گرافیک بەقەڵەمی گونتەر گراس؛ ئۆسکار ماتسەرات منداڵ تەپڵی تەنەکە لێدەر!

منداڵ لەکەناری جۆگەلەیێک دەوەستێ و دەڕوانێ لە نێوانی دوو گاشەبەردەوە ئاوەکە لە ڕەوتی خۆی ترازاوە و ڕووەو گووند رێچکەی گرتووە . بە هەموو ئەندێشەی منداڵی خۆی پێیوایە ئاو دەبێتە لافاو و گوندەکەیان لەگەڵ خۆی ڕادەماڵێت . گوندەیان کە ماڵی دایک و باوکێتی، ماڵی خەون و خەیاڵ و خەونە بچکۆلەکانێتی . ماڵی هاوڕێ و ماڵی هەموو دایک و باوکی هاوڕێکانێتی . ئەو پێیوایە ئەگەر شتێک نەکات و بەوەدا ڕانەگات رێچکەی ئاوەکە بگرێت، هێندە نابات ئاوی سەرشێت گوندەکەیان لەگەڵ خۆی هەڵدەگرێ و داروپەردووی بەسەریەکەوە ناهێڵێت . منداڵ کە تاوێ لەوەوبەر وەکو ئەندازیارێک لەسەر پێکەوەنانی پارچە درەختەکان درەختێکی خوڵقاندبوو و ئارەزووی ئەوەی نەبوو جارێکی دی پارچە پارچە درەخت لەبەر یەک هەڵبوەشێ . هەڵوەشانی درەخت زویرکردنی هەموو ئەو پەلەوەڕانەشبوون کە ئەو ڕۆژە لەنزیک ماڵی ئەوانەوە هەڵدەفڕێن .

من لە یادمە و نازانم ئایا هەر بە تەنیا من ئەو چیرۆکەم خوێندۆتەوە یان کەسانێکی دیش. خۆزگە دەخوازم خوێنەرێکی دی لەو ڕۆژگارەی هەفتاکان پەیدا بێ و بە تەواوی بۆ جیهانی ئەو چیرۆکەم بگەڕێنێتەوە . لە وردودرشتی ئەو ڕووداوانەم وشیار بکاتەوە و جارێکی دی سەرلەنوێ و بەشێوازی خۆی، بەشێوازی هەقیقی چیرۆکەکەم ئاشنابکاتەوە .

من باسی یادی خۆم دەکەم، کە دوورنییە یادی چیرۆکەکەش بێ . لە یادی من دا منداڵ مەچەکێکی خۆی دەخاتە نێوانی دوو گاشەبەردەکە و دەیەوێت ئاوەکە بە ئاقارێکی دی دا بەرێت . ئەو نایەوێت گوند بێ بەژێر ئاوەوە . چۆن چاوی بەرایی دێنێت دایکی ببینێت ئاو لەگەڵ خۆی بیبات و جارێکی دی نەیبێنێتەوە . ئەگەر لەڕووی هەموو دونیادا وەستاوەتەوە ناهێڵیت گوندەکەی وێران بێت . منداڵ مەچەکی دەهاوێژێتە نێوانی دوو گاشەبەرد و بەر بە لێشاوی ئاو دەگرێ و بۆ تاوێک ئاسودەیە کە زاڵ بوو بەسەر گۆڕینی ڕێڕەوی ئاوەکەدا .

منداڵ سەرەتا کارەکەی سادەبوو، بەڵام هێواش هێواش هەستی بەوەکرد کە ئەو لەبەردەم کارێکی تاقەتپڕوکێنایە . هەر ئەوەندەی دەستی بجوڵێنێ، ئیدی کار لەکار دەترازێ و رەنجەکەی بەخەسار دەچێت . منداڵ بڕیار دەدات هەرچی کردووە لە بڕیارەکەی خۆی پەژیوان نەبێتەوە . نەک هەر دەست ناجوڵێنی بەڵکو وەکو پاڵەوانێک لە شوێنی خۆشی ناجوڵێت . خۆر لەمسەری ئاسمانی ئەو ڕۆژەوە دەڕوات بۆ ئەوسەر .. تاریکی دادێت و شەو باڵی بەسەر زەمیندا دەکێشێت و منداڵ هەر لەوێدا لە کەناری ئەو جۆگەلەیدا و لە نزیکی ئەو دوو تاشە بەردەوە دەمێنێتەوە .

 

من لێرەدا پڕبەدڵ دەمەوێت ئاراستەی چیرۆکەکە ڕابوەستێنم و چی دی لەوە واوەتر نەڕۆم . ئەوکات نەمدەزانی چی ڕوودەدات و چیرۆکەکەم بەیەک هەناسە خوێندەوە، بەڵام ئیستا دەزانم چی ڕوودەدات و هەرچی دەکەم بۆم ناکرێت لاپەڕەیەکی دی لێ هەڵبدەمەوە . چەندم پێخۆشە منیش وەکو بوێری ئەو منداڵە بۆمبکرایە دەستم لەسەر چیرۆکەکەم دابنایە و نەمهێشتایە بۆ هەتا هەتایە هیچ کەسێک یەک لاپەڕەی دی لێهەڵبداتەوە . بەڵام من چیرۆکنوسێکی خۆپەرستم و چاوەڕوانم لەدوای تەواوبوونی چیرۆکەکەم ئێوە گوڵبارانم بکەن . باکم نییە و جش لەوەی پاڵەوانی چیرۆکەکەم دەکوژم و دڵی ئێوەی خوێنەریش پڕ دەکەم لە ئێش و ژان . من و ئەو پاڵەوانی چیرۆکە چەند لەیەکدوورین . ئەو لە پێناوی پاراستنی گوندەکەی گیان دەبەخشێت، کەچی منیش لە پێناوی ئافەرینێکی خوێنەر ئەو دەکوژم و باکم بە هیچ نییە .

 

لەگەڵ ئەوەشا بۆمناکرێت تۆم تا ئێرە هێناوە و هەروا بەدەستی خاڵی بتنێرمەوە . دەزانی جاران کە چیرۆکبێژەکان بە هەبوونەبوو دەستیان بەگێرانەوەی چیرۆکەکانیان دەکرد تەنیا بۆ ئەوە بوو کە تۆ بەردەوام بزانی لەبەردەم قودەرتی ئەواندا وەستاوی . ئاخر ئەوان دەیانتوانی بۆ هەر کاتێک خۆیان بیانەوێت هەبوو بکەن بە نەبوو و لە نەبووش هەبوو دەربهێنن . ئەوان بۆ هەر کاتێک بیانویستایە و لە کوێ دا خۆیان ئارەزوویان بکردایە دەیانتوانی بڵێن، ئیدی من هاتمەوە و هیچیان نەدامێ . بەڵام خۆ من خۆشمبکوژم بۆم ناکرێت بە قودرەتی ئەوان ئەو چیرۆکەت بۆ بگێڕمەوە .

 

من دەگریام و دەپاڕامەوە بۆ ئەوەی لەوێدا چیرۆک تەواو نەبێ و بەوجۆرە پاڵەوان نەمرێ . کاشکا بۆم بکرایە ! بە ئارەزووی من نەبوو . ڕزگارکردنی پاڵەوان و دوورخستنەوەی لە مەرگ لەدەستی من ترازابوو . ئەو دەبوو بمرێ چونکە خولیای مەرگ لە کەلەیدا بوو . ئەو دەبوو بگاتە ئەو کۆتاییە چونکە لە دڵیا خۆشەویستی ئەوانی دی هەبوو . ئارەزووی گیانبازی لە چارەنووسی نوسرابوو .

 

ئەو شەوە منداڵ نەگەڕایەوە، دایک و باوک هەموو گوندی بۆ گەڕان منداڵ نەبوو . هەموو خەڵکی ئاوایی لەگەڵ دایکوباوکی چاو گریاوی منداڵ، بۆ منداڵ دەگەڕان و کەوتنە پاماڵکردنی دەشتودەر . دواجار کە منداڵ دۆزرایەوە، گیانی لە نزیکی تاشەبەردەکەوە دەرچووبوو . بەڵام بڕوا ناکەم هیچ یەکێک لە خەڵکانی دێ بەو ئەندێشەیەیان زانیبێ کە لە دڵی سادە و ساوای منداڵەکەدا بوو .. ئەو ئەندێشەیەی کە منداڵ لە پێناوی ئەواندا گیانی بەخشی بوو .

 

 

You might also like More from author

Leave A Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!